RTI କଣ ?

 1️⃣ RTI କଣ?

RTI ଅର୍ଥ Right to Information (ତଥ୍ୟ ଅଧିକାର)।

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସରକାରୀ ବିଭାଗରୁ ଯେକୌଣସି ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଚାହିଁପାରିବେ।

ଉଦାହରଣ:

ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ର ଖର୍ଚ୍ଚ

ରାସ୍ତା କାମ ର ବଜେଟ

ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଲାଭ ତାଲିକା

ଅଫିସର କାମର ରେକର୍ଡ

2️⃣ କେଉଁଠି RTI ଦିଆଯାଇପାରେ?

ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ବିଭାଗ ଉପରେ ଏହା ଲାଗୁ ହୁଏ।

ଯେପରି:

ପଞ୍ଚାୟତ ଅଫିସ

ବ୍ଲକ ଅଫିସ

ଜିଲ୍ଲାପାଳ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ

ପୋଲିସ ବିଭାଗ

ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ

ସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲ

3️⃣ RTI କେମିତି ଦେବେ?

RTI 2 ପ୍ରକାରରେ ଦିଆଯାଏ:

1. ଅଫଲାଇନ

ସାଧା କାଗଜରେ ଲେଖିବେ

Public Information Officer (PIO) କୁ ଦେବେ

₹10 କୋର୍ଟ ଫି / IPO ଲଗାଇବେ

2. ଅନଲାଇନ

ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟରେ

👉 https://rtionline.gov.in⁠�

4️⃣ RTI ରେ କଣ ଲେଖିବାକୁ ପଡେ?

ନାମ

ଠିକଣା

କେଉଁ ଅଫିସରୁ ତଥ୍ୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି

କଣ ତଥ୍ୟ ଦରକାର (ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ)

ଉଦାହରଣ:

ଅମୁକ ଗାଁ ର ରାସ୍ତା କାମ ପାଇଁ କେତେ ଟଙ୍କା ମଞ୍ଜୁର ହୋଇଛି?

କାମ କେଉଁ କଂଟ୍ରାକ୍ଟର କରିଛନ୍ତି?

କାମ ର ମେଜରମେଣ୍ଟ ବୁକ କପି ଦିଅନ୍ତୁ।

5️⃣ RTI ରେ କେତେ ଦିନରେ ଉତ୍ତର ମିଳେ?

ସାଧାରଣ ମାମଲା → 30 ଦିନ

ଅନ୍ୟ ଅଫିସକୁ ଟ୍ରାନ୍ସଫର → 35 ଦିନ

ଜୀବନ ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲା → 48 ଘଣ୍ଟା

6️⃣ RTI ରେ କେଉଁ ତଥ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ?

କିଛି ତଥ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ରହେ:

ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା

ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତଚର ବିଭାଗ

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ

କୋର୍ଟ ରେ ଚାଲୁଥିବା କେସ

7️⃣ ଉତ୍ତର ନ ମିଳିଲେ କଣ କରିବେ?

First Appeal

30 ଦିନ ପରେ First Appellate Authority କୁ ଅଭିଯୋଗ।

Second Appeal

ପରେ Central Information Commission

କିମ୍ବା

Odisha State Information Commission କୁ ଅପିଲ।

8️⃣ ଭୁଲ କଲେ ଅଫିସରଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ

PIO ତଥ୍ୟ ନ ଦେଲେ

ପ୍ରତିଦିନ ₹250 ଜରିମାନା

ସର୍ବାଧିକ ₹25,000 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ

✅ ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା

RTI ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଶକ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ନୀତି ବାହାର କରାଯାଇପାରେ।

1️⃣ RTI ରେ ପ୍ରଶ୍ନ କେମିତି କରିବେ

ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବରେ RTI ଦେବାବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଭିତ୍ତିକ ହେବା ଦରକାର।

❌ ଭୁଲ ପ୍ରଶ୍ନ

“ରାସ୍ତା କାମ ଭଲ ହୋଇନି କାହିଁକି?”

✅ ଠିକ ପ୍ରଶ୍ନ

ଅମୁକ ଗାଁ ର ରାସ୍ତା ପାଇଁ କେତେ ଟଙ୍କା ମଞ୍ଜୁର ହୋଇଛି?

କଂଟ୍ରାକ୍ଟର ନାମ କଣ?

ମେଜରମେଣ୍ଟ ବୁକ (MB) କପି ଦିଅନ୍ତୁ

ବିଲ ପେମେଣ୍ଟ ର ତାଲିକା ଦିଅନ୍ତୁ

2️⃣ ସାମ୍ବାଦିକ ମାନେ RTI ରେ କେଉଁ ତଥ୍ୟ ମାଗନ୍ତି

ସାଧାରଣତଃ ଏହି ତଥ୍ୟ ମାଗିଲେ ଭଲ ରିପୋର୍ଟ ମିଳେ।

ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ

ପଞ୍ଚାୟତ ର ବିକାଶ ତହବିଲ

ମଦ ଜବତ ର ରେକର୍ଡ

ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଲାଭାର୍ଥୀ ତାଲିକା

ସ୍କୁଲ / ହସ୍ପିଟାଲ ଷ୍ଟାଫ ଉପସ୍ଥିତି

3️⃣ RTI ଦେବାର ଠିକ ସ୍ଥାନ

ଆପଣ Public Information Officer (PIO) କୁ ଦେବେ।

ଉଦାହରଣ

ବ୍ଲକ ଅଫିସ

ପଞ୍ଚାୟତ ଅଫିସ

ଜିଲ୍ଲାପାଳ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ

ପୋଲିସ ବିଭାଗ

4️⃣ RTI ଉତ୍ତରରୁ News କେମିତି ବନାଇବେ

RTI ରୁ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା News ତିଆରି କରିପାରିବେ।

ଉଦାହରଣ:

ସିରନାମା

RTI ଖୋଲାସା: 25 ଲକ୍ଷ ରାସ୍ତା କାମ କାଗଜରେ ସେଷ

News

RTI ରୁ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ଲକ ପ୍ରଶାସନ 25 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ମଞ୍ଜୁର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗାଁରେ ରାସ୍ତା କାମ ହୋଇନାହିଁ।

5️⃣ ଉତ୍ତର ନ ମିଳିଲେ

ପ୍ରଥମ ଅପିଲ → First Appellate Authority

ଦ୍ୱିତୀୟ ଅପିଲ →

Odisha State Information Commission

6️⃣ ସାମ୍ବାଦିକ ପାଇଁ 10ଟି ଜୋରଦାର RTI ପ୍ରଶ୍ନ

ପଞ୍ଚାୟତ ରେ 2023–2025 ମଧ୍ୟରେ କେତେ ବିକାଶ ତହବିଲ ଆସିଛି?

କେଉଁ କାମ ପାଇଁ କେତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି?

ରାସ୍ତା କାମ ର କଂଟ୍ରାକ୍ଟର ନାମ ଓ ଚୁକ୍ତି ପତ୍ର କପି।

ବ୍ଲକ ଅଫିସ ର ଷ୍ଟାଫ ଉପସ୍ଥିତି ରେକର୍ଡ।

ICDS କେନ୍ଦ୍ର ର ଖାଦ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ତଥ୍ୟ।

ମଦ ଜବତ ର ପୋଲିସ ରେକର୍ଡ।

ସରକାରୀ ଘର ଯୋଜନା ଲାଭାର୍ଥୀ ତାଲିକା।

ସ୍କୁଲ ମିଡ଼ଡେ ମିଲ ଖର୍ଚ୍ଚ ତଥ୍ୟ।

ବ୍ଲକ ଅଫିସ ର ଯାନବାହନ ଖର୍ଚ୍ଚ।

ସରକାରୀ ଟେଣ୍ଡର ତଥ୍ୟ।

✅ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା

ସାମ୍ବାଦିକ ମାନେ RTI କୁ ସତ୍ୟ ଖୋଜିବା ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।